เมาคลื่นเวลาเล่นเกมวีอาร์ เพราะภาพเคลื่อนแต่ร่างกายยังนิ่งจนสมองสับสน

เมาคลื่นวีอาร์ คือสมองรับสัญญาณการเคลื่อนไหวไม่ตรงกัน

ภาพในเกมพุ่งไปข้างหน้า แต่ร่างกายยังยืนอยู่ที่เดิม แค่นี้ก็พอให้บางคนเริ่มมึน คลื่นไส้ เหงื่อออก หรือรู้สึกเหมือนพื้นเอียงได้ อาการนี้เรียกว่าไซเบอร์ซิกเนส หรืออาการเมาจากโลกเสมือน ลักษณะคล้ายเมารถและเมาเรือ แต่จุดต่างคือร่างกายอาจไม่ได้เคลื่อนจริงเลย มีเพียงภาพรอบดวงตาที่บอกว่ากำลังวิ่ง เลี้ยว ตกจากที่สูง หรือหมุนอย่างรวดเร็ว

ต้นเหตุที่อธิบายได้ชัดที่สุดคือ ความขัดแย้งของประสาทสัมผัส ดวงตาเห็นฉากเคลื่อน สมองจึงคาดว่าหูชั้นในซึ่งควบคุมการทรงตัวควรตรวจพบแรงเร่งและการหมุนตามไปด้วย แต่หูชั้นในกลับรายงานว่าศีรษะกับลำตัวยังนิ่ง กล้ามเนื้อและข้อต่อก็ส่งข้อมูลอีกทางว่าตัวยังไม่ได้เดิน เมื่อข้อมูลสามชุดไม่ลงรอย สมองต้องพยายามตีความใหม่ จึงเกิดความสับสนด้านทิศทางและกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติจนคลื่นไส้ หน้าซีด น้ำลายเพิ่ม หรือเหงื่อเย็นออก

อาการไม่ได้มีแค่คลื่นไส้
กลุ่มแรกคืออาการเสียการทรงตัว เช่น มึนหัว โคลงเคลง รู้สึกว่าห้องหมุน เดินไม่มั่นคง หรือกะระยะพลาด กลุ่มที่สองคืออาการทางกระเพาะและระบบอัตโนมัติ เช่น จุกท้อง เรอ น้ำลายมาก เหงื่อออก คลื่นไส้ และอาจอาเจียน ส่วนกลุ่มที่สามมาจากดวงตา เช่น ตาล้า ปวดรอบตา มองไม่ชัด โฟกัสยาก ปวดศีรษะ หรือรู้สึกว่าภาพยังไหลต่อแม้ถอดแว่นแล้ว บางคนง่วง อ่อนเพลีย หรือสมาธิลดลงร่วมด้วย

เกมที่ชวนเมาง่ายมักเป็นเกมที่ใช้ก้านอนาล็อกพาตัวละครไหลต่อเนื่อง ทั้งที่เท้าจริงไม่ได้ขยับ โดยเฉพาะการเลี้ยวแบบลื่น การหมุนกล้องเร็ว การเดินถอยหลัง การกราดด้านข้าง ฉากรถแข่ง เครื่องบิน รถไฟเหาะ และพื้นที่ที่มีการเร่งหรือหยุดฉับพลัน ยิ่งผู้เล่นควบคุมการเคลื่อนที่ไม่ได้ เช่น ฉากคัตซีนลากกล้องเอง ความไม่ตรงกันยิ่งเด่น ส่วนภาพกระตุก อัตราเฟรมไม่คงที่ และความหน่วงระหว่างขยับศีรษะกับภาพตอบสนอง ก็เพิ่มภาระให้สมองแก้ความผิดพลาดตลอดเวลา

อีกจุดที่หลายคนงงคือ ถอดแว่นแล้วทำไมยังมึน เพราะสมองเพิ่งปรับน้ำหนักของข้อมูลจากตา หูชั้นใน และการทรงตัวให้เข้ากับโลกในเกม พอกลับสู่ห้องจริง ระบบต้องปรับกลับอีกครั้ง จึงอาจมีอาการโคลง มองระยะเพี้ยน หรือรู้สึกแปลกกับการเคลื่อนไหวช่วงหนึ่ง อาการส่วนใหญ่มักค่อยๆ ลดเมื่อหยุดรับภาพกระตุ้น แต่ไม่ควรรีบขับรถ ปั่นจักรยาน ขึ้นบันไดสูง หรือใช้เครื่องจักรจนกว่าการมองและการทรงตัวจะกลับมาปกติเต็มที่

เริ่มมึนเมื่อไร ควรหยุดตั้งแต่ตอนนั้น
การฝืนเล่นต่อไม่ได้ทำให้ชินเร็วเสมอไป และอาจทำให้อาการหนักขึ้นจนต้องใช้เวลาพักนานกว่าเดิม ทางที่ปลอดภัยกว่าคือถอดแว่น นั่งในจุดมั่นคง มองวัตถุจริงที่อยู่นิ่ง รับอากาศถ่ายเท และรอจนหายสนิทก่อนกลับไปเล่นครั้งถัดไป การจิบน้ำอาจช่วยเรื่องความสบาย แต่ไม่ได้แก้ต้นเหตุของความขัดแย้งทางประสาทสัมผัสโดยตรง

รอบต่อไปควรเริ่มจากเกมที่ตัวอยู่กับที่หรือใช้การวาร์ป เลือกการหมุนแบบเป็นจังหวะแทนการหมุนลื่น เปิดขอบมืดลดลานสายตาขณะเคลื่อนที่ นั่งเล่นในช่วงแรก และจำกัดเวลาเป็นช่วงสั้นๆ ปรับสายรัด ระยะเลนส์ และตำแหน่งภาพให้คม ตรวจว่าเครื่องทำอัตราเฟรมได้เสถียร รวมถึงหลีกเลี่ยงการเล่นตอนอดนอน หิวจัด อิ่มจัด หรือหลังดื่มแอลกอฮอล์ พัดลมเบาๆ ที่เป่าจากทิศเดิมอาจช่วยให้สมองมีจุดอ้างอิงทิศทางจริงได้ด้วย

บางคนค่อยๆ ปรับตัวและเล่นได้นานขึ้น แต่ความไวของแต่ละคนไม่เท่ากัน จึงไม่จำเป็นต้องบังคับตัวเองให้มีสิ่งที่วงการเกมเรียกว่า ขาวีอาร์ หากอาการรุนแรง ไม่ดีขึ้นหลังพัก เป็นซ้ำง่ายผิดปกติ หรือมีอาการที่ไม่เข้ากับเมาคลื่นทั่วไป เช่น หมดสติ ชัก เห็นภาพซ้อน แขนขาอ่อนแรง เจ็บหน้าอก หรือปวดศีรษะรุนแรง ควรหยุดใช้อุปกรณ์และรับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ เพราะอาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องตรวจแยกออกไป